Wie een beetje kan voetballen, maakt snel vrienden. Dat merkt Sacha op de veldjes en pleintjes in de buurt, waar hij altijd te vinden is. ‘Mijn jeugd was best zorgeloos. Ik was helemaal gek van voetbal. Een van de eerste keren dat ik hier buiten ging spelen, ontmoette ik een jongen die een goede vriend van me geworden is. Ik had weinig nodig, alleen een bal, dan was ik blij.’ Sacha wordt lid van een voetbalclub: Be Quick. Dat hij goed in het spelletje is, maakt in zekere zin dingen makkelijker, beseft hij later. ‘Er worden posities gecreëerd tussen klasgenoten, en in een groep. Daarbij heeft het me in meerdere opzichten geholpen dat ik goed kon voetballen, denk ik.’  

Shake it off
Twee straten van zijn huis staat de basisschool waar Sacha naartoe gaat. Eromheen ligt een groot plein dat opgedeeld is in twee delen. ‘Op het achterste deel speelden de oudere kinderen, daar was ook een voetbalveldje. Zij zagen dat ik goed kon voetballen, dus ze vonden het leuk om mij als het ware mee te smokkelen, zodat ik mee kon doen.’ Sacha’s idool is Patrick Kluivert, die zorgt er ook voor dat hij Ajax-fan wordt. Omdat op school bijna alle kinderen wit zijn, valt Sacha niet alleen op door zijn voetbalkwaliteiten.

Toch speelt het gevoel anders te zijn geen heel grote rol in Sacha’s jeugd. Veel minder dan bij zijn zusje, in elk geval. Soms, als hij met Be Quick tegen een team met een donkere speler voetbalt, hoort hij zijn teamgenoten dingen zeggen die ze nooit tegen hem zouden zeggen. Zelf krijgt hij zo nu en dan te maken met situaties waarin zijn huidskleur een rol speelt, maar in tegenstelling tot zijn zusje schudt hij zulke ervaringen relatief makkelijk van zich af. 

‘Ik heb er weleens over nagedacht hoe het komt dat opmerkingen mij niet zo raken. Hoe kan het dat het bij mij minder impact heeft gehad dan bij anderen?’ Hij geeft zelf een mogelijk antwoord: ‘Ik denk dat ik redelijk snel ben gaan relativeren, en ben gaan beseffen dat veel mensen het zeggen uit onwetendheid. En dat het niet direct iets betekent richting mij, maar gewoon hun probleem is. Ik denk dat ik daar al vroeg bewust mee bezig was. Natuurlijk kan het soms alsnog vervelend zijn, dat ik het even registreer, maar het grijpt me niet echt.’

Op zoek naar de geschiedenis
Als hij op de middelbare school zit, gaat Sacha voor het eerst echt op zoek naar informatie over de cultuur en het land van zijn vader. ‘Mensen kennen Benin niet, dus dan ga je zelf een beetje op YouTube naar filmpjes zoeken. Ik vond het heel interessant om te leren over de geschiedenis van Afrika. Wat voor dingen zijn daar gebeurd, ook gerelateerd aan Benin?’

In 2023 gaat hij weer naar Benin toe, na er als kleine jongen al twee keer geweest te zijn. Hoewel hij zich er niet zomaar op wonderlijke wijze thuis voelt, vindt hij het fijn om er te zijn. ‘Ik weet nog dat mijn zusje, toen we uit het vliegtuig stapten, zei dat Benin haar een gevoel gaf dat ze nog niet eerder had gehad. Je weet gewoon dat de geschiedenis van je familie in dat land ligt. Het heeft een speciaal plekje.’ 

Om zich heen ziet hij mensen waarin hij iets van zichzelf herkent, al zijn de meesten donkerder van kleur. Hij maakt kennis met voodoo, een officiële religie in het land. Indrukwekkend is het bezoek aan een plek met de naam Point of No Return: een poort in de stad Ouidah waar tot slaaf gemaakten binnenkwamen en op de boot werden gezet. Sacha verdiept zich erin, het verhaal en de geschiedenis boeien hem. Hij vertelt over een boom op diezelfde plek, waar de tot slaaf gemaakten een aantal keer omheen moesten lopen voor ze de boot op gingen. ‘Dat deden ze om hun ziel daar achter te laten en als een product de boot op te gaan.’

Benin is warm, voelt Sacha, niet alleen qua temperatuur, maar ook in hoe de mensen zijn. ‘Ze zijn uitbundig, dat ook, en hebben veel energie.’ Het gemeenschapsgevoel onder mensen uit Benin is groot, weet hij intussen. Als hij een tijdje geleden op een verjaardag in gesprek raakt met een leeftijdgenoot die in Londen woont, vertelt zij hem dat haar moeder uit Benin komt. De vrouw zelf blijkt in Leeuwarden opgegroeid te zijn, hoort hij tot zijn verbazing. ‘Haar moeder moet mijn vader kennen, dacht ik. Toen ze terug in Londen was, stuurde ze mij een foto waarop wij samen bij haar moeder op schoot zaten toen we één jaar oud waren. Echt bizar. Haar moeder heeft daarna meteen mijn vader gebeld, ze hebben meer dan een uur aan de telefoon gezeten.’ Het zegt hem veel over de verbinding die Beninesen onderling met elkaar hebben. 

Sacha draagt een armbandje in de kleuren van de Beninese vlag. Hij kocht het bij een straatverkoper in Ghana, waar ze voor een festival naartoe gingen. Zo’n feest in West-Afrika is heel anders dan pak ‘m beet Koningsdag in Dokkum. ‘Er wordt uitbundig gedanst, je ziet veel beweging. En er is veel eten, eettentjes met traditionele gerechten.’ Die West-Afrikaanse eetcultuur krijgt hij ook mee van zijn vader. Rijst, vis en sambal zijn belangrijke ingrediënten. Sacha kan beter tegen pittig eten dan zijn zusje. ‘Bij mijn vader zit er altijd een klein hoekje peper op het bord. Dat probeerde hij mij ook mee te geven – misschien een tiende van wat hij op zijn bord had.’ 

Ook Sacha’s muzieksmaak is duidelijk beïnvloed door het continent waar zijn vader geboren is. Hij luistert graag naar Afrikaanse muziek. ‘In de auto zette mijn vader altijd een cassettebandje aan. En ook nadat mijn ouders scheidden, luisterde ik er bij mijn moeder in de auto naar. Ook al verstond ik de taal niet en snapte ik niet waar de muziek over ging, het gaf me een goed gevoel.’

De boerderij is niet ver weg
Wat Sacha niet van zijn vader meekrijgt, is de taal van diens land. In Benin spreken de meeste mensen Fon, maar de familie van zijn vader spreekt binnenshuis Mina. Deze taal brengt de oma van Sacha mee uit Togo. Zelf kent hij een paar woordjes Mina, meer niet. Des te beter verstaat hij het Fries van zijn moeder. Spreken doet hij het een beetje. ‘Ik kan alles verstaan wat mijn vrienden zeggen. Tegen mij spreken ze trouwens meestal automatisch Nederlands. Maar onderling spreken ze Fries, ook als ik erbij ben. Dat versta ik allemaal.’ Een echte Fries zal hij zichzelf niet noemen, maar de Friese cultuur is absoluut onderdeel van zijn identiteit.

Sacha’s moeder groeit op een boerderij op. Haar vader overlijdt jong, Sacha heeft zijn opa daardoor nooit gekend. Later hertrouwt zijn oma, de boerderij verkoopt ze. ‘We waren veel bij onze beppe’, herinnert Sacha zich. ‘Een schat van een mens. Een van de liefste vrouwen ooit. Zij zorgde ervoor dat de hele familie samenkwam. We gingen ook vaak bij haar logeren.’

De boerderij waar zijn moeder opgroeide, ook al kwam hij er zelf nooit, zit in Sacha’s DNA. Als hij zijn moeder als moederdagverrassing op een boerderij laat koeknuffelen, ziet hij hoe ze daarvan geniet. Het doet haar denken aan hoe ze vroeger als meisje op de rug van de koeien in de stal klom. Maar het zet Sacha zelf ook aan het denken. ‘De boerderij zit niet zo ver weg in mijn familiegeschiedenis. Ik zie mezelf niet als boer, maar het was mijn opa en oma’s generatie. Daar zit een verbinding met het boerenleven, terwijl ik dat heel lang niet gezien heb. Dat zijn interessante dingen om wat meer uit te pluizen als je weer wat dieper gaat graven.’

Tussen Dokkum en Benin
Sacha is 28, ongeveer zo oud als zijn vader was toen die naar Nederland kwam. Sinds 2018 woont hij in de stad Groningen, het is zijn nieuwe thuis. Hij gaat er voetballen bij GRC, maar daarnaast ook in een zaalvoetbalteam met jongens uit allerlei culturen en met allerlei achtergronden. 

Kort nadat hij in Groningen is gaan wonen, gaat hij feestjes bezoeken die, zoals hij het zelf zegt, ‘wat meer aansloten bij mijn cultuur’. Hij komt er in contact met Afrobeats, het collectief dat deze feestjes organiseert. Al snel besluit hij zich bij hen aan te sluiten: hij kan ze helpen met zijn kennis van marketing. ‘Maar ik deed het ook om meer betrokken te zijn bij de community die ze aan het oprichten waren.’ Via Afrobeats komt hij in contact met Afrikanen, maar ook met mensen die een gemixte achtergrond hebben. Mensen zoals hij. ‘Toch had ik tijdens dat soort feestjes ook weleens het gevoel dat ik er niet helemaal thuis was. Dan moest ik bij mezelf te rade gaan waarom dat was. Ik denk dat ik wat meer tijd nodig had om mensen beter te leren kennen dan alleen via oppervlakkige gesprekken.’  

In zijn huis in Groningen bewaart Sacha alle Beninese spullen die hij heeft. Zijn oma gaf hem een trommel die veel voor hem betekent. ‘Die bewaar ik voor altijd.’ Ongeveer een keer per maand komt hij terug in Dokkum. Dat voelt als thuiskomen. Hij heeft er een grote vriendengroep en vindt het altijd fijn om hier terug te keren. ‘Ik ben hier opgegroeid, Dokkum is wel echt een onderdeel van mij.’

Ondertussen blijft Sacha zijn band met Benin onderzoeken. Als hij ergens iets over het land hoort, spitst hij zijn oren en verdiept hij zich erin. Hij wil dan ook graag terug. ‘Dat gaat sowieso ergens in de komende vijf jaar gebeuren.’ Samen met zijn zusje is hij bezig met het regelen van een dubbel paspoort, om het binnenkomen van het land makkelijker te maken. Hij kreeg die tip van de dochter van de beste vriend van zijn vader, die net als hij een moeder uit Nederland en een vader uit Benin heeft. Met haar kan hij gesprekken voeren die hij met weinig anderen kan hebben. ‘We kunnen elkaar een beetje steunen. Het is wel mooi als je een aantal van die mensen om je heen hebt.’